Ο πηλός (ή «άργιλος») αποτέλεσε το βασικό υλικό για την κατασκευή αγγείων στην αρχαιότητα. Προέρχεται από τη φυσική διάβρωση πετρωμάτων σε πολύ λεπτά σωματίδια και τα βασικά συστατικά του είναι το αργίλιο, το πυρίτιο και το νερό. Είναι ευρέως διαθέσιμος σε επιφανειακά ή υπόγεια κοιτάσματα, που διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους σε καθαρότητα, σύσταση και χρώμα ανάλογα με τις συνθήκες εναπόθεσης. Όταν ψηθεί, ο πηλός γίνεται εξαιρετικά ανθεκτικός και στεγανοποιείται.

Πήλινα αγγεία άρχισαν να κατασκευάζονται από τότε που οι άνθρωποι εγκατέλειψαν τη νομαδική ζωή και εγκαταστάθηκαν σε μόνιμους οικισμούς. Στη Μεσοποταμία η μετάβαση αυτή τοποθετείται στην 9η χιλιετία π.Χ. ενώ στον χώρο του Αιγαίου στα τέλη της 8ης χιλιετίας. Αρχικά τα αγγεία ήταν χειροποίητα. Γύρω στο 3400 π.Χ., όμως, ανακαλύφθηκε στη Μεσοποταμία ο κεραμικός τροχός που επέτρεπε την κατασκευή πολύ πιο συμμετρικών αγγείων κάθε πιθανού σχήματος. Στο Αιγαίο, η χρήση του κεραμικού τροχού άρχισε στα τέλη της 3ης χιλιετίας π.Χ.

Τα πήλινα αγγεία χρησίμευαν σε κάθε εκδήλωση της καθημερινής ζωής, από τις οικιακές εργασίες και το εμπόριο μέχρι τη θρησκεία και την ταφή. Τα μαγειρικά και αποθηκευτικά σκεύη ήταν συνήθως χονδροειδή και ακόσμητα. Εκείνα, όμως, που χρησιμοποιούνταν σε συμπόσια, λατρευτικές ή ταφικές τελετές καθώς και σε εμπορικές συναλλαγές ήταν λεπτοκαμωμένα και έφεραν, κατά κανόνα, πλούσια διακόσμηση. Η κατασκευή τους ήταν μια σύνθετη διαδικασία που περιλάμβανε διάφορα στάδια.
Η κατασκευή τους ξεκινούσε με την συλλογή της αργίλου (πηλού) από φυσικούς αργιλοφόρους λάκκους. Ακολουθούσε το κοσκίνισμα και το πλύσιμο του υλικού και η προσθήκη προσμίξεων (π.χ. άμμος, άχυρα, όστρεα) για να «δέσει» ο πηλός.

Ο αγγειοπλάστης τοποθετούσε τον νωπό πηλό πάνω στον κεραμικό τροχό, μια μεγάλη κυκλική πλάκα από λίθο ή ξύλο, την οποία περιέστρεφε δίνοντας στο αγγείο το σχήμα που επιθυμούσε. Στη συνέχεια προσέθετε τις λαβές ή άλλα επίθετα στοιχεία.. Αφού στέγνωνε το αγγείο, αναλάμβανε δράση ο αγγειογράφος, που απέδιδε τα διακοσμητικά σχέδια και τις μορφές είτε με απλά περιγράμματα είτε με πιο σύνθετες τεχνικές. Όταν τελείωνε η διακόσμηση, τα αγγεία τοποθετούνταν σε κεραμικό κλίβανο, όπου ψήνονταν για 6-8 ώρες σε θερμοκρασίες άνω των 900οC. Η παροχή ή όχι οξυγόνου στον κλίβανο δημιουργούσε εναλλαγή οξειδωτικού και αναγωγικού περιβάλλοντος, που βοηθούσε στη σταθεροποίηση των χρωμάτων και το «δέσιμό» τους με τον πηλό.

Είναι όμως η αγγειοπλαστική και η κεραμική μια τέχνη που έμεινε εγκλωβισμένη στην αίγλη της αρχαιότητας;

Ερχόμενοι στο σήμερα, το Ιnstagram έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στην άνοδο αυτού του φαινομένου. Και μάλιστα, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα trends, υπάρχουν άνθρωποι που έχουν αποκτήσει τρομερή δημοφιλία μέσα από τις αναρτήσεις τους. Πάρτε για παράδειγμα τον Eric Landon, έναν Αμερικανό κεραμίστα που ζει και εργάζεται στην Κοπεγχάγη, ο λογαριασμός του οποίου αριθμεί, αυτήν τη στιγμή, σχεδόν 1 εκατομμύριο followers που αρέσκονται να παρακολουθούν τα μονόλεπτα βίντεο που τον δείχνουν να χειρίζεται με δεξιοτεχνία μεγάλα κομμάτια πηλού πάνω στον υπνωτιστικό τροχό.

Σε εγχώριο επίπεδο, ανακαλύπτουμε όλο και περισσότερα σεμινάρια περι κεραμικής, όπως και μικρά εργαστήρια με ερασιτέχνες 
Όλο και περισσότεροι ανακαλύπτουν εκ νέου την ωραία αίσθηση που δημιουργεί το χειροποίητο σε αντίθεση με τα μαζικά, εργοστασιακού τύπου αντικείμενα, ενώ τελευταία παρατηρείται και το εξής: πολλοί αποφασίζουν να ξεκλέψουν λίγες ώρες μέσα στην εβδομάδα για να πάνε σε κάποιο στούντιο κεραμικής, να πιάσουν με τα χέρια τους τον πηλό και να δημιουργήσουν αντικείμενα τα οποία θα μπορέσουν μετά να πάρουν στο σπίτι τους. Βέβαια, αυτή η τάση δεν είναι μόνο ελληνική αλλά παγκόσμια.

Πλέον, τα χειροποίητα κεραμικά είναι παντού. Πολλά εστιατόρια και καφέ στρέφονται σε κεραμίστες για τη δημιουργία χρηστικών αντικειμένων που προσθέτουν υψηλή αισθητική άποψη στη συνολική εικόνα των επιχειρήσεών τους. Καταστήματα με χειροποίητα είδη Ελλήνων δημιουργών διαθέτουν οπωσδήποτε και μια γκάμα κεραμικών. Περιοδικά και σάιτ φιλοξενούν κατά καιρούς δουλειές από νέους κεραμίστες.

πηγές: cycladic.gr, lifo.gr ​​​​​​​